ADVANCESEARCH

เตือนกิน ‘พาราเซตามอน’ เกินขนาด มีผลต่อโรคตับ

15.10.2562
22
Share

พาราเซตามอล เป็นยาเป็นยาลดไข้ที่ดีที่สุดที่ใช้ในปัจจุบัน แต่อันตรายจากการใช้พาราเซตามอล คือ การเกิดความเป็นพิษต่อตับ (hepatotoxicity) ส่งผลตั้งแต่การทำงานของตับ ไปจนถึง ภาวะตับวายอย่างเฉียบพลัน (acute liver failure) และนำไปสู่การเสียชีวิตได้ ซึ่งการเกิดอาการไม่พึงประสงค์ต่อตับเกิดจากการรับประทานยาเกินขนาด

เตือนกิน ‘พาราเซตามอน’ เกินขนาด มีผลต่อโรคตับ

“โรคตับ” เกิดได้จากหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็น ไวรัสตับอักเสบ เกิดจากพฤติกรรมด้านสุขภาพ เช่น การดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ การรับประทานอาหารที่ปนเปื้อนสารอะฟราทอกซิน และอีกสาเหตุสำคัญคือ เกิดจากการใช้ยาที่เป็นอันตรายต่อตับ

ศูนย์วิชาการเฝ้าระวังและพัฒนาระบบยา (กพย.) คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมกับคณะทำงานสร้างเสริมความเข้มแข็งภาคประชาชนด้านการใช้ยาอย่างสมเหตุผล มูลนิธิเพื่อผู้บริโภค และชมรมเภสัชชนบท ได้จัดกิจกรรม “เตือนภัยยาที่มีพิษต่อตับ” เพื่อกระตุ้นให้เกิดการขับเคลื่อนมาตรการที่เหมาะสมในการจัดการยาที่มีพิษต่อตับ

ผศ.ภญ.ดร.นิยดา เกียรติยิ่งอังศุลี  ผู้จัดการศูนย์วิชาการเฝ้าระวังและพัฒนาระบบยา (กพย.) กล่าวว่า จากที่ได้จัดทำรายงานแผนพัฒนาระบบยาเพื่อการคุ้มครองผู้บริโภค โดยการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เพื่อลดผลกระทบจากความเสี่ยงที่เกิดจากระบบยาที่มีต่อสุขภาพ เฝ้าระวังและจัดการความรู้เพื่อพัฒนาระบบยาเพื่อเป็นประโยชน์ต่อการสร้างเสริมสุขภาพ ซึ่งจากการทำงานพบว่า “โรคตับ” เป็นปัญหาด้านสุขภาพที่สำคัญของไทย ซึ่งมีสาเหตุจากการดื่มแอลกอฮอล์ และอีกหนึ่งในสาเหตุที่ละเลยไม่ได้คือ พฤติกรรมบริโภคยา โดยเฉพาะยาที่มีส่วนผสมของ คีโตโคนาโซล (ketoconazole) ชนิดรับประทานใช้เป็นยาต้านเชื้อรา และยาที่มีส่วนผสมของ พาราเซตามอล (paracetamol) ซึ่งเป็นยาแก้ปวดลดไข้ เนื่องจากยาดังกล่าวหากมีการใช้อย่างไม่ถูกต้อง จะเกิดพิษต่อตับ มีผลร้ายแรงเรื้อรัง และอาจทำให้ถึงขั้นเสียชีวิตได้

“ผลสำรวจในประเทศไทยว่า ผู้ป่วยเกือบ 1,000 คน ที่เป็นโรคตับจากการรับประทานยาพาราเซตามอลเกินขนาด ในจำนวนนี้เป็นเด็กอายุต่ำกว่า 6 ขวบ ถึง 37% โดยยาพาราฯน้ำสำหรับเด็กมีหลายยี่ห้อหลายขนาดตั้งแต่ 120 มิลลิกรัมและ 250 มิลลิกรัม แม้ว่ากล่องจะมีสีเดียวกันแต่มีขนาดของยาต่างกัน ทำให้ผู้ปกครองไม่ทันสังเกตเวลาเลือกซื้อ ปัญหาการบิรโภคยาเกินขนาดในเด็กเล็กจึงเพิ่มสูงขึ้น ปริมาณยาของเด็กต้องให้ตามอายุและน้ำหนักตัว ผู้ปกครองควรตรวจเช็คความถูกต้อง โดยปริมาณที่เหมาะสมอยู่ที่ 10-15 มิลลิกรัม ต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม หากซื้อยาให้ลูกด้วยตนเองแนะนำให้แจ้งอายุและน้ำหนักของลูกกับเภสัชกรประจำร้านก่อนทุกครั้ง เพื่อลดความผิดพลาดที่อาจเกิดขึ้น”  

สำหรับ คีโตโคนาโซล (ketoconazole) ชนิดรับประทาน มีการทำเรื่องขอยกเลิกยาในหลายประเทศ และอยู่ระหว่างการเรียกคืน เนื่องจากมีพิษต่อตับมาก หลายประเทศได้สร้างมาตรการควบคุม ทั้งการเพิกถอนทะเบียนตำรับยา ระงับการขาย ตลอดจนประกาศมาตรการจัดการความเสี่ยง เช่น ควบคุมการจำหน่ายและใช้ในโรงพยาบาล ออกคำเตือนต่อผู้ประกอบวิชาชีพและประชาชน เป็นต้น แต่ในส่วนของประเทศไทยยังมีการใช้อยู่ถึง 89 ทะเบียนยา จึงอยากเรียกร้องบริษัทในประเทศไทย 89 บริษัท ขอถอนทะเบียนตำรับยา เพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภค

ผศ.นพ.พิสนธิ์ จงตระกูล ประธานคณะทำงานสร้างเสริมความเข้มแข็งภาคประชาชนด้านการใช้ยาอย่างสมเหตุผล ให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า พาราเซตามอล เป็นยาเป็นยาลดไข้ที่ดีที่สุดที่ใช้ในปัจจุบัน แต่อันตรายจากการใช้พาราเซตามอล คือ การเกิดความเป็นพิษต่อตับ (hepatotoxicity) ส่งผลตั้งแต่การทำงานของตับ ไปจนถึง ภาวะตับวายอย่างเฉียบพลัน (acute liver failure) และนำไปสู่การเสียชีวิตได้ ซึ่งการเกิดอาการไม่พึงประสงค์ต่อตับเกิดจากการรับประทานยาเกินขนาด

สำหรับมาตรการการจัดการที่แนะนำแก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้แก่1.เพิกถอนทะเบียนยาพาราเซตามอล ชนิดฉีด 300 มิลลิกรัม/หลอด ซึ่งน้อยเกินกว่าจะออกฤทธิ์โดยบางชนิดยังมีการผสมยาชา 10 มก.2.ถอนทะเบียนยาพาราชนิดแตกตัวดูดซึมทันที (immediate release) โดยเฉพาะสูตร 650 มก.ต่อเม็ด ต้องมีข้อความ “ยานี้มีพาราเซตามอลเป็นส่วนประกอบ” คาดบนฉลากยาผสม 4.ฉลากยาควรระบุความแรงของยาเป็นภาษาไทย 5.ยาน้ำสำหรับเด็กแต่ละช่วงวัยต้องมีรูปแบบที่แยกออกจากกันได้ เพื่อป้องกันการใช้ยาผิด

“การบริโภคยาพาราฯ เกินขนาดจะไม่เห็นอาการในเร็ววัน จะเห็นก็ต่อเมื่อระยะอันตราย เป็นตับอักเสบ ตับแข็ง และก่อให้เกิดมะเร็งตับแล้ว ดังนั้น ควรใช้ยาเมื่อมีความจำเป็น เพิ่มความระมัดระวังโดยการอ่านฉลากข้อมูลผลิตภัณฑ์อย่างเคร่งครัดทุกครั้งที่จะมีการใช้ยา เพื่อป้องกันการใช้ยาซ้ำซ้อน ที่สำคัญคือ ไม่ควรบริโภคเกินวันละ 2 กรัม หรือ 4 เม็ด และไม่ควรบริโภคติดต่อกันนานมากกว่า 5 วัน” ผศ.นพ.พิสนธิ์ ทิ้งท้าย

ดาวน์โหลดไฟล์

Related

Most View

Recommend