ADVANCESEARCH

จาก Hate Speech สู่ Cyberbullying เมื่อโลก (ออนไลน์) ไม่ใช่สวนดอกไม้

24.12.2563
193
Share

Highlight

  • การสื่อสารเพื่อสร้างความเกลียดชัง (Hate Speech) คือ การแสดงอคติทางลบต่อบุคคลหรือกลุ่มบุคคล มีเจตนาเพื่อทำให้เป้าหมายได้รับความเกลียดชัง ไม่เป็นที่ต้องการของสังคม เกิดการแบ่งแยก สร้างความชอบธรรมให้เกิดการปฏิบัติอย่างไม่เท่าเทียม
  • การสื่อสารเพื่อสร้างความเกลียดชังเป็นได้ทั้งการแสดงออกซึ่งหน้าหรือสื่อสารผ่านโลกออนไลน์ซึ่งขยายกลายเป็นการกลั่นแกล้งบนโลกไซเบอร์ (Cyberbullying) โดยมีอินเทอร์เน็ตเป็นเครื่องมือหรือช่องทาง
  • สำหรับสื่อสังคมออนไลน์ซึ่งมักจะใช้เพื่อแพร่กระจายสารที่สร้างความเกลียดชัง อย่างเช่น Facebook, YouTube และ Twitter เพราะสามารถสื่อสารได้ทั้งภาพและเสียง ทั้งยังมีผู้ใช้เป็นจำนวนมาก สามารถส่งต่อหรือแบ่งปันสารได้ง่าย เกิดการยุยงปลุกปั่นได้ในวงกว้าง อีกทั้งสามารถปกปิดตัวตนของผู้ส่งสาร ทำให้ไม่ต้องเผชิญหน้ากันโดยตรง อีกทั้งเหยื่อยังหลบหนีได้ยาก
  • สื่อออนไลน์ที่มีการสื่อสารสร้างความเกลียดชังมากที่สุดคือ YouTube 78.5% ตามมาด้วย เว็บบอร์ด 53% และ Facebook 37.6% นอกจากนี้ยังมีผลการศึกษาอื่นที่ระบุว่า การกลั่นแกล้งในโลกไซเบอร์ มีผลกระทบต่อเยาวชนมากอย่างมาก บางประเทศมีเยาวชนถึง 42 % ได้รับผลกระทบจากการสื่อสารที่สร้างความเกลียดชังออนไลน์ผ่านสื่อ Facebook และ YouTube

 

เมื่อโลกออนไลน์กลายเป็นสถานที่ซึ่งไม่ปลอดภัย เพราะเต็มไปด้วยการสื่อสารเพื่อสร้างความเกลียดชังและมีข้อมูลข่าวสารที่เต็มไปด้วยอคติและความรุนแรงอยู่มากมาย สร้างความเดือดร้อนให้กับผู้ตกเป็นเหยื่อกันถ้วนเหน้า ยิ่งโดยเฉพาะกับเด็กและเยาวชน เนื่องจากในปัจจุบันการกลั่นแกล้งบนโลกไซเบอร์กลายเป็นปัญหาสากลที่พบได้ทั่วโลกและทวีความรุนแรงขึ้นอย่างที่ไม่สามารถจะเพิกเฉยได้

การสื่อสารเพื่อสร้างความเกลียดชัง (Hate Speech) คือ การแสดงอคติทางลบต่อบุคคลหรือกลุ่มบุคคล มีเจตนาเพื่อทำให้เป้าหมายได้รับความเกลียดชัง ไม่เป็นที่ต้องการของสังคม เกิดการแบ่งแยก สร้างความชอบธรรมให้เกิดการปฏิบัติอย่างไม่เท่าเทียม โดยมีอัตลักษณ์ของบุคคลหรือกลุ่มบุคคล เช่น เชื้อชาติ ศาสนา สีผิว สถานที่เกิด ที่อยู่อาศัย อุดมการณ์ทางการเมือง อาชีพ เพศสภาพ ฯลฯ ถูกนำมาใช้เพื่อสร้างความเกลียดชัง

การสื่อสารเพื่อสร้างความเกลียดชังเป็นได้ทั้งการแสดงออกซึ่งหน้าหรือสื่อสารผ่านโลกออนไลน์ซึ่งขยายกลายเป็นการกลั่นแกล้งบนโลกไซเบอร์ (Cyberbullying) โดยมีอินเทอร์เน็ตเป็นเครื่องมือหรือช่องทาง ในลักษณะของการว่าร้าย ใส่ความ ขู่ทำร้าย หมายเอาชีวิต การใช้ถ้อยคำหยาบคาย การคุกคามทางเพศ การแอบอ้างตัวตนของผู้อื่น การแบล็คเมล์ การหลอกลวง หรือการสร้างกลุ่มในโซเชียลเพื่อโจมตีโดยเฉพาะ

การสื่อสารเพื่อสร้างความเกลียดชังและการกลั่นแกล้งบนโลกไซเบอร์อาจจะไม่สะท้อนวัตถุประสงค์ชัดเจน แต่มีแนวโน้มสร้างความเข้าใจผิดหรือมีอคติต่อกลุ่มเป้าหมาย ยั่วยุหรือทำให้เกิดความเกลียดชัง ปฏิเสธการอยู่ร่วมในสังคมเดียวกัน รวมทั้งการทำร้ายทำลายล้างกลุ่มเป้าหมาย ยั่วยุให้เกิดการใช้ความรุนแรงต่อกลุ่มเป้าหมาย การให้ข้อมูลผิดหรือมีอคติส่วนตัว ทำให้คนอื่นกลายเป็นตัวตลก ลดทอนคุณค่าความเป็นมนุษย์ สร้างความรู้สึกแบ่งแยก การกีดกันออกจากสังคม การตีตราประทับภาพเหมารวมตายตัวในเชิงลบ โดยแสดงผ่านคำพูด ตัวอักษร ภาพวาด ภาพถ่าย ภาพกราฟิก ภาพเคลื่อนไหว ภาพยนตร์ เพลง หรือการสื่อความหมายในเชิงสัญลักษณ์อื่น ๆ

ตัวอย่างเช่น การแสดงสัญลักษณ์ของความเกลียดชังผ่านเครื่องหมายสวัสดิกะ การยุยงผู้อื่นให้ทำร้ายคนต่างศาสนา การล้อเลียนสีผิวเชื้อชาติหรือชาติพันธุ์ ล้อเลียนหรือดูถูกอัตลักษณ์ทางเพศของผู้อื่น เช่น ล้อเลียนเกย์หรือกะเทย การโพสต์รูปภาพหรือวิดีโอของบุคคลที่มีอัตลักษณ์แตกต่างในเชิงดูถูกหรือลดคุณค่าความเป็นมนุษย์ การแสดงความเห็นเชิงขับไล่ผู้อพยพหรือชาวต่างชาติให้ออกจากประเทศ

อีกหนึ่งตัวอย่างที่เกิดขึ้นในประเทศไทยคือ ภาพจำและอคติต่อนักท่องเที่ยวจากประเทศจีน ซึ่งนำไปสู่การสื่อสารที่สร้างความเกลียดชังทางออนไลน์ โดยข้อความส่วนใหญ่จะสื่อสารในเชิงสบประมาทหรือแสดงความรำคาญกับพฤติกรรมบางอย่าง เมื่อมีการสื่อสารออกมาอย่างต่อเนื่อง จึงนำไปสู่การตอกย้ำภาพจำและอคติที่คนไทยมีต่อนักท่องเที่ยวชาวจีน

สำหรับสื่อสังคมออนไลน์ซึ่งมักจะใช้เพื่อแพร่กระจายสารที่สร้างความเกลียดชัง อย่างเช่น Facebook, YouTube และ Twitter เพราะสามารถสื่อสารได้ทั้งภาพและเสียง ทั้งยังมีผู้ใช้เป็นจำนวนมาก สามารถส่งต่อหรือแบ่งปันสารได้ง่าย เกิดการยุยงปลุกปั่นได้ในวงกว้าง อีกทั้งสามารถปกปิดตัวตนของผู้ส่งสาร ทำให้ไม่ต้องเผชิญหน้ากันโดยตรง อีกทั้งเหยื่อยังหลบหนีได้ยาก

การสื่อสารเพื่อสร้างความเกลียดชังและกลั่นแกล้งบนโลกไซเบอร์ เป็นการกระทำซึ่งมุ่งทำลายความมั่นคงทางจิตใจ อาจนำไปสู่ความรู้สึกซึมเศร้า ทำร้ายตัวเอง หรือเกิดการเลือกปฏิบัติต่อกลุ่มบุคคล ส่งผลกระทบสร้างความแตกแยกในสังคม โดยเฉพาะการกลั่นแกล้งบนโลกไซเบอร์ที่กลุ่มเป้าหมายมักเป็นกลุ่มเด็กและวัยรุ่น

ผลวิจัยจากศูนย์นโยบายสื่อ นิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พบว่า สื่อออนไลน์ที่มีการสื่อสารสร้างความเกลียดชังมากที่สุดคือ YouTube 78.5% ตามมาด้วย เว็บบอร์ด 53% และ Facebook 37.6% นอกจากนี้ยังมีผลการศึกษาอื่นที่ระบุว่า การกลั่นแกล้งในโลกไซเบอร์ มีผลกระทบต่อเยาวชนมากอย่างมาก บางประเทศมีเยาวชนถึง 42 % ได้รับผลกระทบจากการสื่อสารที่สร้างความเกลียดชังออนไลน์ผ่านสื่อ Facebook และ YouTube

ขณะที่ในออสเตรเลีย Hate Speech และ Cyberbullying ส่งผลกระทบที่รุนแรงต่อกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศ (LGBTI) จนเป็นกลุ่มที่มีอัตราการฆ่าตัวตายสูงสุดในประเทศ

ถึงจะไม่ใช่เหยื่อหรือกลุ่มเป้าหมายที่ถูกโจมตีโดยตรง แต่การกลั่นแกล้งบนโลกไซเบอร์ก็ส่งผลกระทบต่อทุกคนที่ใช้สื่อออนไลน์ โดยเว็บไซต์และสื่อสังคมออนไลน์ต่าง ๆ เช่น Facebook, YouTube, Twitter ฯลฯ จะมีระบบให้ผู้ใช้สามารถรายงานการพบเห็นการสื่อสารที่สร้างความเกลียดชังทางออนไลน์

หลังจากที่ปัญหาการกลั่นแกล้งบนโลกไซเบอร์มีสถานการณ์ที่รุนแรงขึ้นและถูกพูดถึงในวงกว้างจึงเริ่มมีการสนับสนุนรณรงค์ให้ความรู้ความเข้าใจในแนวคิดการอยู่ร่วมกันในสังคมที่มีความหลากหลายทางอัตลักษณ์และวัฒนธรรม ลดอคติ และการแบ่งแยก สร้างจิตสำนึกให้มีการสื่อสารและมีปฏิสัมพันธ์ทางออนไลน์กับผู้อื่นโดยไม่คำนึงถึงอัตลักษณ์ที่แตกต่าง ไม่ตัดสินใครอย่างมีอคติ ไม่ยอมรับและต่อต้านการใช้การสื่อสารที่สร้างความเกลียดชังในโลกออนไลน์

สิ่งที่จะช่วยสร้างภูมิคุ้มกันและหลีกเลี่ยงผลกระทบจากการสื่อสารเพื่อสร้างความเกลียดชังและกลั่นแกล้งบนโลกไซเบอร์ได้ส่วนหนึ่งคือ การพัฒนาทักษะความฉลาดทางดิจิทัล (DQ : Digital Intelligence Quotient ) และความเห็นอกเห็นใจผู้อื่นเมื่อใช้สื่อออนไลน์ (Digital Emparthy) เป้าหมายเพื่อช่วยทำให้เกิดมีความเห็นอกเห็นใจผู้อื่น โดยเฉพาะผู้ที่ถูกกลั่นแกล้งหรือถูกเกลียดชังในโลกไซเบอร์

ที่สำคัญนอกเหนือไปจากลดการสื่อสารที่สร้างความเกลียดชังแล้ว ยังควรส่งเสริมให้มีการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ รวมถึงสร้างการเปลี่ยนแปลงสังคมและโลกออนไลน์ให้ดีขึ้น ด้วยการเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกันกับผู้อื่นซึ่งมีความแตกต่างจากตนเอง เพื่อการอยู่ร่วมกันในสังคมที่มีความหลากหลายได้อย่างสงบสุข

Related

Most View

Recommend