ADVANCESEARCH

‘ThaiHealth Watch 2023 : สังคมปรับ ชีวิตเปลี่ยน’ จับตาทิศทางสุขภาพคนไทยปี 2566

26.12.2565
844
Share

ปฏิเสธไม่ได้เลยว่าไลฟ์สไตล์การใช้ชีวิตของคนในสังคมยุคปัจจุบันนั้นเกิดการเปลี่ยนแปลงไปมาก ทำให้ปัจจัยที่มีผลต่อสุขภาพของผู้คนได้เปลี่ยนแปลงไป สาเหตุของการเจ็บป่วยอาจไม่ได้มาจากเชื้อโรคเป็นหลัก แต่กลับเป็นสิ่งแวดล้อมและวิถีชีวิตในแต่ละวันที่สะสมจนเกิดโอกาสเสี่ยงต่อโรค NCDs (Non-Communicable Diseases) หรือกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง โดยปัจจุบัน 2 ใน 3 ของโรคที่เกิดขึ้นมาจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตและปัจจัยแวดล้อมทางสังคมที่ส่งผลต่อสุขภาพ ฉะนั้น จะดีกว่าไหม? ถ้าเราสามารถรู้ทิศทางสุขภาพล่วงหน้าได้ก่อน ช่วยให้มองเห็นแนวโน้มทิศทางของภาระโรคและการบาดเจ็บของคนไทยที่มีโอกาสเกิดขึ้นในช่วงปีนี้ เพราะการรู้ล่วงหน้า ย่อมทำให้เราเตรียมตัวและสามารถจัดการกับสถานการณ์ได้ดีกว่า

เทรนด์สุขภาพประจำปี ThaiHealth Watch 2023 เวทีสรุปเทรนด์สุขภาพประจำปี 2566 ภายใต้ธีม ‘สังคมปรับ ชีวิตเปลี่ยน’ พร้อม 7 ประเด็นที่น่าสนใจและน่าจับตามองประจำปี เพื่อจับตาและเฝ้าระวังสถานการณ์สุขภาพที่อาจเกิดขึ้น โดยได้ร่วมพูดคุยกับแขกรับเชิญพิเศษ อาทิ ดร. การดี เลียวไพโรจน์ ผู้อำนวยการบริหาร ฟิวเจอร์เทลล์ แล็บ โดย MQCD, นพ. วินัย โบเวจา อายุรแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโรคระบบทางเดินหายใจ โรงพยาบาลพญาไท 3 และ คุณแมทธิว ดีน พิธีกร นักแสดง เป็นต้น พร้อมผู้เชี่ยวชาญจาก สสส. ซึ่งได้เจาะลึกเอาไว้ 3 ประเด็นหลัก

 

  1. จับตาทิศทางสุขภาพปี 2566 เปลี่ยนก่อนป่วย

ทำการเชื่อมโยงข้อมูลที่เป็นสถานการณ์ปัจจุบันในปี 2565 ที่อาจส่งผลต่อเนื่องมาถึงปี 2566 รวมถึงวิเคราะห์มุมมองในโลกโซเชียลมีเดียว่ากำลังให้ความสนใจเกี่ยวกับประเด็นใดบ้าง นำไปสู่ทางออกหรือข้อแนะนำ ซึ่งมีประเด็นที่น่าจับตา ดังนี้

Long COVID : สภาวะลองโควิด ซึ่งเป็นกลุ่มอาการที่ผู้หายจากการติดเชื้อโควิด 19 แม้จะไม่ได้ส่งผลต่อการติดเชื้อแล้วก็ตาม แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่าสภาวะนี้สามารถส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันของผู้คนทั้งในปัจจุบันและอนาคตหลากหลายด้าน และที่สำคัญ ผู้ป่วยโรค NCDs เป็นกลุ่มเสี่ยงที่อาจเกิดภาวะลองโควิดได้ถึง 1 ใน 4 (โดยปกติแล้วอัตราการเสียชีวิตด้วยกลุ่มโรค NCDs ของคนไทยมีกว่า 1,000 คนต่อวัน)

เสี่ยงภาวะซึมเศร้า : กว่า 35,000 คนที่เข้าประเมินในแอปพลิเคชัน DMIND เสี่ยงภาวะซึมเศร้าถึง 89.3% และอีกหนึ่งผลกระทบที่ตามมาก็คือภาวะหมดไฟลุกลาม (Burnout Syndrome) ที่ถูกสะสมมาจากปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะช่วงที่ล็อกดาวน์มีคนบางส่วนที่หายไปจากตลาดแรงงาน และนำสู่กระแสการลาออกระลอกใหญ่ (The Great Resignation) จากสาเหตุของสถานการณ์ที่เปลี่ยนไปทั้ง Work From Home วัฒนธรรมองค์กรเปลี่ยนไป ไม่ได้เจอกันนาน ความสัมพันธ์ห่างกัน ล้วนเป็นปัจจัยที่เกี่ยวข้องทั้งสิ้น

ภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง : จะเป็นอย่างไร เมื่อจำนวนคนกว่า 99% ของคนบนโลก มีการสูดควันจากมลพิษที่มีความหลากหลายมากขึ้น หรือที่เรียกว่า Sacrifice zone (โซนสังเวยชีวิต) เป็นสิ่งที่ต้องมาดูกันว่าเราจะต้องรับมืออย่างไรต่อไป เพราะเป็นเรื่องที่เข้าใกล้ตัวมากขึ้นทุกวัน

สังคมผู้สูงวัยแบบสมบูรณ์ : สังคมไทยก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยแบบสมบูรณ์ โดยมีการแบ่งระดับเอาไว้ ดังนี้ พ.ศ.2548 สังคมสูงวัย (Aged Society) มีผู้อายุเกิน 60 ปี เกิน 10% ของประชากรทั้งประเทศ, พ.ศ.2566 สังคมสูงวัย (Complete Aged Society) มีผู้อายุเกิน 60 ปี เกิน 20% ของประชากรทั้งประเทศ, พ.ศ.2576 สังคมสูงวัย (Super-Aged Society) มีผู้อายุเกิน 60 ปี เกินกว่า 28% ของประชากรทั้งประเทศ หรือมีผู้อายุเกิน 65 ปี เกินกว่า 20% ของประชากรทั้งประเทศ (ปัจจุบันในปี 2565 อยู่ที่ 18.3%) มีแนวโน้มผู้ป่วยติดเตียง ติดบ้านเพิ่มมากขึ้น การเตรียมความพร้อมการเกษียณจึงมีความสำคัญ

เด็กและเยาวชน : กลุ่มเปราะบางด้านสุขภาวะ โดยเฉพาะการมีพฤติกรรมที่เสี่ยง สิ่งที่ให้ความสำคัญคือการให้ข้อมูลความรู้ความเข้าใจ ยิ่งในประเด็นปลดล็อกกัญชา และประเด็นบุหรี่ไฟฟ้า สารนิโคติน เพื่อให้สามารถตัดสินใจได้อย่างเหมาะสม

ยุคดิจิทัลเต็มรูปแบบ : มิติใหม่แห่งการสร้างเสริมสุขภาพคนไทย จากข้อมูลพฤติกรรมผู้ใช้อินเทอร์เน็ตพบว่ามีถึง 86.16% ที่ใช้อินเทอร์เน็ตในการจองคิวและปรึกษาแพทย์ บวกกับสถานการณ์โรคระบาดจึงทำให้เกิดผลพลอยได้ที่จะยกระดับสุขภาพด้วย Digital Health Technology มีการพัฒนามากขึ้น มีการเข้าถึงที่หลากหลายมากกว่าเดิม แม้กระทั่งแพลตฟอร์มของ สสส. ได้มีการเริ่มทำเมตาเวิร์ส ME VERSE และเว็บไซต์ Empower Living รวมไปถึงแอปพลิเคชัน Persona Health

  1. บุหรี่ไฟฟ้า ภัยเงียบในควันร้าย

หลากหลายปัจจัยที่ทำให้ผู้คนให้ความสนใจและหันมาใช้บุหรี่ไฟฟ้าแทนบุหรี่ปกติมากขึ้น ซึ่งหนึ่งในปัจจัยหลักคือความเข้าใจผิดที่เชื่อว่าปลอดภัย แท้ที่จริงแล้วแฝงภัยร้ายไว้มากมาย เมื่อเจเนอเรชันและค่านิยมของบุหรี่ไฟฟ้าเดินหน้าอย่างต่อเนื่องจนเข้าสู่วงการ Flavoring Pandemic การระบาดของกลิ่นและสี ปริมาณสารนิโคตินที่มากขึ้นจากเดิม ข้อมูล ณ ปัจจุบันแสดงให้เห็นแล้วว่าบุหรี่ไฟฟ้าทำให้ปอดอยู่ในสภาวะอักเสบ ลดภูมิต้านทานในปอด ลดการแลกเปลี่ยนออกซิเจนในปอด และทำให้ทางเดินหายใจ ระบบเสมหะเปลี่ยนแปลงไป ขยายไปถึงหัวใจและอวัยวะอื่น ๆ

  1. Digital Transformation อนาคตสุขภาพไทยในยุคการเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ดิจิทัล

การเข้ามามีบทบาทของเทคโนโลยีดิจิทัลอยู่ในชีวิตประจำวันของเราตั้งแต่ตื่นจนเข้านอนเลยก็ว่าได้ ซึ่งในส่วนของการมีบทบาทกับสุขภาวะที่ดีขึ้นจะเจาะลึก 3 ด้านด้วยกัน ได้แก่ ลองโควิด, สังคมสูงอายุ และสุขภาพจิต ควบคู่กับภาวะหมดไฟ

- Telehealth ดูแลสุขภาวะทางไกล ให้ AI ช่วยดูแล สร้าง productivity ในการดูแลสุขภาพ ช่วยลดต้นทุนการมาโรงพยาบาล

- การเปลี่ยนแปลงในยุคดิจิทัลในด้านการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล รักษาข้อมูลอ่อนไหว, การใช้โซเชียลมีเดีย เสพติดโซเชียล เห็นเพื่อนออกกำลังกายก็ต้องออก และที่น่าสนใจคือในรูปแบบเกมิฟิเคชัน ดูแลตัวเองเพื่อรางวัลบางอย่าง

- Big Data การเก็บข้อมูลที่เฉพาะบุคคลมากยิ่งขึ้น บางครั้ง AI เข้าใจเรามากกว่าตัวเราเองเสียอีก เช่น การเลือกดูหนังจากเมนู recommend

 

เทคโนโลยีส่งผลต่อสุขภาวะอย่างไร?

เกิดการวิเคราะห์ความเสี่ยงผ่านพฤติกรรมในโซเชียลมีเดียทั้งด้านกายและใจ ซึ่งมีดิจิทัลเป็นเครื่องมือสำคัญ เพราะเราใช้มันอยู่ตลอดเวลา โดยเฉลี่ยแล้วใช้เวลา 8-9 ชั่วโมงต่อวันในการเสพสื่อ ดังนั้น ดิจิทัล จึงเป็นเครื่องมือสำคัญ ใน 4 มิติ ได้แก่ สุขภาพปัญญา สุขภาพสังคม สุขภาพจิตใจ และสุขภาพกาย มีผลต่อการตัดสินใจไปทางดีหรือไม่ดีต่อสุขภาพ

สิ่งที่จะใช้ Digital Transformation มาสร้างเสริมมิติสุขภาพ 1. สติปัญญา แยกแยะสิ่งดีไม่ดี 2. ข้อมูลเฉพาะบุคคล เพราะสุขภาพแต่ละคนไม่เหมือนกัน ดิจิทัลช่วยให้เข้าใจตนเองมากยิ่งขึ้น 3. สุขภาพแบบองค์รวม หลอมรวมเทคโนโลยีหลายอันมาสรุปสุขภาพ เพราะแต่ละคนมีสุขภาพไม่เหมือนกันทั้งเด็ก คนทำงาน ผู้สูงอายุ และคนพิการ มีความชอบ ความต้องการ ไลฟ์สไตล์ไม่เหมือนกัน แต่สิ่งที่มีเหมือนกันคือ มีอุปกรณ์ใดอุปกรณ์หนึ่งเข้าสู่โลกดิจิทัล

ทั้งนี้ สุขภาพดี 4 มิติ ต้องมาด้วยกันทั้งไลฟ์สไตล์ การกิน ออกกำลังกาย นอน สุขภาพจิต อุปกรณ์/เทคโนโลยี จะช่วยประมวลสุขภาพองค์รวมให้ได้ว่าดีหรือไม่ดีอย่างไร จึงได้พัฒนาเทคโนโลยีที่จะมาเติมเต็มให้มากขึ้นอย่าง แอปพลิเคชัน Persona Health เลือกสื่อที่เหมาะกับเรา เว็บไซต์ Empower Living ให้ข้อมูลกับคนเฉพาะกลุ่ม เช่น ฟรีแลนซ์ พ่อแม่มือใหม่ ผู้สูงวัย เพื่อให้เกิดสังคมและแลกเปลี่ยนประสบการณ์ เกมิฟิเคชันอย่าง ME VERSE เกมทำภารกิจด้านสุขภาพ และ SAN SOOK เป็น Holistic health at glance แสดงสถานะร่างกาย เหมือนมีเพื่อนเป็นโค้ชให้เรา

นอกจากนี้ยังมีความรู้และแนวทางแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ใน 7 ประเด็นน่าจับตามองอีกหลากหลาย

  • มิติใหม่แห่งการสร้างเสริมสุขภาพคนไทย เมื่อโลกเข้าสู่ยุคดิจิทัลเต็มรูปแบบ
  • บุหรี่ไฟฟ้า ภัยซ่อนเร้น ต้นเหตุจากความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน
  • ผู้สูงอายุพร้อมแค่ไหน เมื่อไทยเข้าสู่ สังคมสูงวัย แบบสมบูรณ์
  • ภาวะหมดไฟที่ลุกลาม รับมืออย่างไรให้สุขทั้งองค์กรและคนทำงาน
  • ลองโควิด เมื่อไวรัสตัวร้ายจากไป แต่ทิ้งบางสิ่งไว้เป็นของฝาก
  • ปลดล็อกความเข้าใจในวันที่ไทยปลดล็อกกัญชา
  • สานพลังคือทางออก เมื่อภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง เป็นภัยคุกคามต่อมนุษย์

 

รับชมย้อนหลังได้ที่ช่องทางของ ศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ (สสส.)

Facebook : https://bit.ly/3PNesdg

YouTube : https://bit.ly/3WAaaYJ

ดาวน์โหลดเอกสารฉบับเต็มได้ที่นี่ https://bit.ly/3PJZggW

Related

Most View

Recommend